Read this article in English

Kiểm toán thuế và quyết toán thuế doanh nghiệp: Hướng dẫn

Kiểm toán thuế và quyết toán thuế doanh nghiệp khác nhau thế nào? Bài hướng dẫn khi nào cần rà soát thuế, hồ sơ cần chuẩn bị, quy trình và cách lên kế hoạch.

Ngày đăng
Thời gian đọc
10 phút đọc

Kiểm toán thuế và quyết toán thuế doanh nghiệp là hai việc khác nhau nhưng thường đi cùng nhau. Quyết toán thuế là việc đối chiếu số thuế phải nộp theo kết quả kinh doanh với số đã tạm nộp trong năm, để xác định số còn phải nộp hoặc được hoàn. Kiểm toán thuế là việc rà soát việc kê khai, hóa đơn và nghĩa vụ thuế có đúng quy định không. Nếu doanh nghiệp chủ động rà soát trước quyết toán, sẽ có cơ hội phát hiện sớm sai sót. Bài này giải thích hai khái niệm, khi nào cần làm và quy trình tại DAVA.

Kiểm toán thuế khác quyết toán thuế thế nào?

Quyết toán thuế thường được thực hiện theo kỳ, sau khi kết thúc năm tài chính, bằng việc nộp tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. Kiểm toán thuế có phạm vi rộng hơn và có thể diễn ra bất kỳ lúc nào, gồm rà soát hóa đơn, chi phí được trừ, cách xác định doanh thu và nghĩa vụ thuế với nhà nước. Trong thực tế, cơ quan thuế có thể kiểm tra hoặc thanh tra doanh nghiệp, còn doanh nghiệp cũng có thể chủ động nhờ đơn vị độc lập rà soát trước khi có kiểm tra.

Khi nào doanh nghiệp cần kiểm toán thuế?

  • Trước khi cơ quan thuế thông báo kiểm tra hoặc thanh tra.
  • Khi chuẩn bị bán, sáp nhập, chuyển nhượng vốn hoặc gọi vốn từ nhà đầu tư.
  • Khi ngân hàng hoặc đối tác yêu cầu xác nhận nghĩa vụ thuế.
  • Khi doanh nghiệp có giao dịch với bên liên kết, hoặc có hoạt động xuất nhập khẩu và hóa đơn phức tạp.
  • Khi ban lãnh đạo muốn rà soát rủi ro trước mỗi kỳ quyết toán.

Cơ sở pháp lý: nguyên tắc chung

Nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp Việt Nam được điều chỉnh bởi pháp luật quản lý thuế, các luật thuế chuyên ngành và văn bản hướng dẫn. Ở mức nguyên tắc, doanh nghiệp cần đối chiếu ba nhóm quy định: kê khai và thời hạn nộp tờ khai, hóa đơn và chứng từ, và điều kiện chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Văn bản thường được sửa đổi, nên Quý khách cần kiểm tra quy định đang có hiệu lực trước khi kê khai hoặc quyết toán.

Quy trình rà soát thuế và quyết toán tại DAVA

  1. Trao đổi về năm tài chính, loại hình doanh nghiệp, mục đích rà soát và thời hạn.
  2. Thu thập sổ sách, hóa đơn, tờ khai và biên bản liên quan đến nghĩa vụ thuế.
  3. Đối chiếu doanh thu, chi phí và thuế đã nộp với báo cáo tài chính và sổ kế toán.
  4. Xác định các điểm rủi ro như hóa đơn chưa hợp lệ, chi phí thiếu chứng từ hoặc giao dịch liên kết cần giải thích.
  5. Báo cáo kết quả, đề xuất hướng xử lý và hỗ trợ khách hàng hoàn tất hồ sơ theo phạm vi đã thống nhất.

Quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp: các bước cần làm

Quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp bắt đầu bằng việc chốt số liệu kế toán cuối năm, điều chỉnh các khoản không được trừ, sau đó lập tờ khai và đối chiếu với số đã tạm nộp trong kỳ. Doanh nghiệp cần giữ tài liệu chứng minh cho từng khoản điều chỉnh, vì cơ quan thuế có thể yêu cầu xuất trình khi kiểm tra. Nếu có lỗ, cần tính toán riêng việc chuyển lỗ theo quy định hiện hành.

Thời gian thực hiện

Thời gian rà soát phụ thuộc số lượng hóa đơn, số năm cần kiểm tra, mức độ đầy đủ của sổ sách và phạm vi làm việc. Rà soát tập trung vào một năm tài chính với sổ sách đầy đủ thường nhanh hơn nhiều so với rà soát nhiều năm. Hạn nộp tờ khai quyết toán theo quy định hiện hành, vì vậy nên lên kế hoạch từ đầu quý để có đủ thời gian xử lý các điểm còn tồn đọng.

Hồ sơ cần chuẩn bị

  • Báo cáo tài chính năm và sổ cái các tài khoản chính.
  • Bảng kê hóa đơn đầu vào, đầu ra và tờ khai thuế đã nộp trong năm.
  • Hợp đồng kinh tế, hợp đồng thuê, hợp đồng với bên liên kết và chứng từ thanh toán.
  • Giấy tờ chứng minh các khoản chi phí lớn, như chi phí lương, khấu hao và chi phí dịch vụ.
  • Thông báo của cơ quan thuế (nếu có) và biên bản làm việc đã ký.

Chi phí dịch vụ

Chi phí tùy quy mô doanh nghiệp, số năm cần rà soát, khối lượng hóa đơn và phạm vi công việc. Quý khách có thể tham khảo mặt bằng chung trong bài phí kiểm toán báo cáo tài chính bao nhiêu và biểu phí tham khảo. Chi phí tuỳ tài sản, hồ sơ và mục đích; liên hệ DAVA để được báo giá chính xác, miễn phí tư vấn.

Các tình huống thường gặp

Doanh nghiệp được yêu cầu giải trình sau kiểm tra

Khi nhận thông báo kiểm tra, việc cần làm trước hết là đọc kỹ nội dung yêu cầu và xác định phạm vi năm cần giải trình. Đơn vị rà soát độc lập có thể giúp đối chiếu số liệu trước khi doanh nghiệp làm việc với cơ quan thuế, nhưng quyết định xử lý vẫn thuộc doanh nghiệp.

Doanh nghiệp chuẩn bị sáp nhập hoặc bán lại

Nhà đầu tư thường yêu cầu xác nhận nghĩa vụ thuế trước khi ký giao dịch. Rà soát thuế sớm giúp doanh nghiệp biết khoản nào cần dự phòng và tránh điều chỉnh giá vào phút chót. Nếu giao dịch gắn với dự án, tham khảo thêm kiểm toán quyết toán vốn đầu tư.

Doanh nghiệp FDI có giao dịch với công ty mẹ

Giao dịch với bên liên kết cần có tài liệu chứng minh giá và điều kiện thương mại hợp lý. Khi thiếu hồ sơ, rủi ro bị điều chỉnh thuế tăng lên. Xem thêm kiểm toán doanh nghiệp FDI.

Mẹo chuẩn bị trước quyết toán

Phần lớn rủi ro thuế không nằm ở số tiền lớn, mà nằm ở những khoản nhỏ không có chứng từ đi kèm. Vì vậy, nên rà soát định kỳ thay vì chờ đến cuối năm mới gom hồ sơ. Một quy trình đơn giản có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm nhiều thời gian và giảm căng thẳng khi có thông báo kiểm tra.

  • Đối chiếu hóa đơn đầu vào, đầu ra với sổ kế toán và sao kê ngân hàng mỗi quý.
  • Lưu hợp đồng, biên bản nghiệm thu và chứng từ thanh toán cho từng khoản chi phí lớn trong cùng một thư mục theo năm.
  • Ghi chú rõ lý do các khoản điều chỉnh, đặc biệt là chi phí không được trừ và khoản chênh lệch thời điểm ghi nhận doanh thu.
  • Phân công một người phụ trách nhận thông báo từ cơ quan thuế và theo dõi hạn xử lý.
  • Rà soát giao dịch với công ty mẹ hoặc bên liên kết, chuẩn bị sẵn tài liệu chứng minh giá và điều kiện giao dịch.

Nếu doanh nghiệp có giao dịch với nước ngoài, nên thống nhất với bên mẹ về năm tài chính, đơn vị tiền tệ và các vị trí thuế đã áp dụng. Việc thống nhất sớm giúp hồ sơ Việt Nam và hồ sơ của tập đoàn khớp nhau, tránh phải làm lại khi có yêu cầu từ cơ quan thuế hoặc kiểm toán của tập đoàn.

Quy trình làm việc với cơ quan thuế khi có kiểm tra

Khi nhận thông báo, doanh nghiệp nên đọc kỹ phạm vi yêu cầu, thời hạn trả lời và danh mục tài liệu được đề nghị. Sau đó, đối chiếu từng khoản trong yêu cầu với sổ sách và hồ sơ đã lưu. Những điểm chưa rõ nên được hỏi lại bằng văn bản để có căn cứ lưu hồ sơ. Việc trả lời đúng hạn, rõ ràng và có chứng từ kèm theo thường giúp quá trình làm việc thuận lợi hơn, dù kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào nội dung thực tế của hồ sơ.

Thực hiện ở đâu

DAVA có văn phòng tại TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng. Với doanh nghiệp tại tỉnh khác, phần lớn công việc có thể thực hiện qua trao đổi trực tuyến, kết hợp làm việc trực tiếp tại trụ sở khi cần đối chiếu sổ sách. Mọi phạm vi và tiến độ đều được thống nhất bằng văn bản.

Vì sao chọn DAVA

  • DAVA hoạt động dưới pháp nhân Công ty TNHH Hãng Định Giá và Kiểm Toán Châu Á – AAVC, trong lĩnh vực kiểm toán và định giá.
  • Đội ngũ có hơn 15 năm thẩm định giá bất động sản, doanh nghiệp và máy móc thiết bị, nên hiểu rõ tài sản và các giao dịch liên quan đến thuế.
  • Đã từng thẩm định cho toà án, cơ quan nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp.
  • Trao đổi rõ ràng về phạm vi công việc, trách nhiệm và chi phí trước khi triển khai.

Câu hỏi thường gặp

Kiểm toán thuế có phải do cơ quan thuế thực hiện không?

Cơ quan thuế có quyền kiểm tra và thanh tra theo quy định. Doanh nghiệp cũng có thể chủ động nhờ đơn vị độc lập rà soát để phát hiện sớm sai sót trước khi có kiểm tra.

Quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp nộp ở đâu?

Hồ sơ quyết toán được nộp cho cơ quan thuế quản lý doanh nghiệp, theo hình thức và thời hạn quy định hiện hành. Quý khách nên kiểm tra lại quy định đang có hiệu lực trước khi nộp.

Đã nộp quyết toán rồi có cần rà soát lại không?

Có thể cần, nếu phát hiện sai sót sau khi nộp. Khi đó, doanh nghiệp cần xử lý theo quy định về điều chỉnh tờ khai, và nên có tài liệu giải trình đi kèm.

Có thể rà soát thuế nhiều năm cùng lúc không?

Có thể. Tuy nhiên phạm vi và thời gian sẽ lớn hơn, và cần thống nhất rõ các năm được đưa vào rà soát.

Sai sót thuế có bị xử phạt không?

Sai sót có thể bị xử lý theo quy định hành chính thuế, tùy mức độ và nguyên nhân. Rà soát sớm giúp doanh nghiệp có thời gian giải trình hoặc điều chỉnh đúng quy định.

Kiểm toán thuế có thay thế tư vấn pháp lý không?

Không. Khi có tranh chấp hoặc vấn đề pháp lý phức tạp, doanh nghiệp nên kết hợp với luật sư và đơn vị kiểm toán để có hướng xử lý toàn diện.

Kết luận

Kiểm toán thuế và quyết toán thuế giúp doanh nghiệp biết mình đúng hay sai trước khi cơ quan thuế kiểm tra. Nên rà soát sớm, lưu đầy đủ chứng từ và chuẩn bị hồ sơ theo quy định hiện hành.

Liên hệ DAVA để được tư vấn miễn phí

Từ khoá: kiểm toán thuế · dịch vụ quyết toán thuế · quyết toán thuế doanh nghiệp · rà soát thuế · quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp · kiểm toán thuế doanh nghiệp

Bài viết liên quan

Xem tất cả
0%
ZaloGọi