Read this article in English

Chuyển đổi và kiểm toán theo IFRS tại Việt Nam

Hướng dẫn chuyển đổi báo cáo tài chính từ VAS sang IFRS và kiểm toán theo IFRS tại Việt Nam: khi nào cần, quy trình, hồ sơ và lưu ý cho doanh nghiệp FDI.

Ngày đăng
Thời gian đọc
9 phút đọc

Nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là công ty con của tập đoàn nước ngoài, phải làm việc với hai bộ chuẩn mực trong cùng một năm tài chính. Báo cáo nộp cơ quan nhà nước được lập theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), còn công ty mẹ ở nước ngoài có thể yêu cầu báo cáo theo IFRS để hợp nhất. Chuyển đổi và kiểm toán theo IFRS giúp hai bộ số liệu khớp nhau, có giải thích rõ các khác biệt và đủ tin cậy để công ty mẹ hoặc nhà đầu tư sử dụng.

Tay cầm cân với xấp tiền và bóng đèn, gợi ý cân nhắc số liệu trước khi chuyển đổi IFRS

IFRS là gì và khác chuẩn mực kế toán Việt Nam ở điểm nào?

IFRS (International Financial Reporting Standards) là bộ chuẩn mực báo cáo tài chính do Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) ban hành, được nhiều quốc gia áp dụng hoặc tham chiếu. Chuẩn mực kế toán Việt Nam được xây dựng trên nền tảng các nguyên tắc quốc tế nhưng vẫn có quy định riêng về ghi nhận, trình bày và thuyết minh. Vì vậy, một con số đúng theo VAS có thể cần điều chỉnh khi lập theo IFRS.

Các khác biệt thường gặp nằm ở một số nhóm vấn đề: ghi nhận doanh thu theo hợp đồng với khách hàng (IFRS 15), hợp đồng thuê tài sản (IFRS 16), công cụ tài chính và tổn thất tín dụng dự kiến (IFRS 9), và thuế thu nhập hoãn lại (IAS 12). Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào ngành nghề, cấu trúc hợp đồng và chính sách kế toán của từng doanh nghiệp. Có doanh nghiệp chỉ cần vài điều chỉnh, có doanh nghiệp phải xem lại gần như toàn bộ chính sách.

Khi nào doanh nghiệp cần chuyển đổi hoặc kiểm toán theo IFRS?

Trên thực tế, nhu cầu thường xuất phát từ bốn tình huống sau:

  • Công ty mẹ ở nước ngoài yêu cầu báo cáo theo IFRS để hợp nhất hoặc đánh giá hiệu quả đầu tư tại Việt Nam.
  • Ngân hàng, nhà đầu tư hoặc đối tác quốc tế yêu cầu báo cáo tài chính có kiểm toán theo chuẩn mực quốc tế.
  • Doanh nghiệp chuẩn bị huy động vốn quốc tế, niêm yết hoặc bán một phần cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài.
  • Doanh nghiệp tham gia giao dịch mua bán, sáp nhập và cần so sánh số liệu với đối tác đã báo cáo theo IFRS.

Cơ sở pháp lý và nguyên tắc chung

Về nguyên tắc, doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn lập và nộp báo cáo tài chính theo chế độ kế toán Việt Nam để thực hiện nghĩa vụ với cơ quan nhà nước. Báo cáo theo IFRS thường là báo cáo bổ sung, được lập theo yêu cầu của công ty mẹ, ngân hàng, nhà đầu tư hoặc đối tác. Quy định về kiểm toán và nội dung báo cáo có thể thay đổi theo thời gian, vì vậy trước khi triển khai, Quý khách nên xác nhận yêu cầu cụ thể với đơn vị kiểm toán hoặc tư vấn pháp lý. Bài viết này chỉ trình bày nguyên tắc chung, không thay thế ý kiến pháp lý cho từng trường hợp.

Cách làm chuyển đổi báo cáo tài chính sang IFRS

  1. Đánh giá khoảng cách (gap analysis): so sánh chính sách kế toán đang áp dụng với yêu cầu IFRS, xác định các khoản mục có khả năng khác biệt.
  2. Lập bảng đối chiếu: số dư theo VAS, từng bút toán điều chỉnh, số dư theo IFRS, kèm giải thích cho mỗi khoản.
  3. Điều chỉnh số dư đầu kỳ: áp dụng các yêu cầu chuyển tiếp của chuẩn mực liên quan khi số dư đầu kỳ phải được điều chỉnh.
  4. Viết thuyết minh: giải thích vì sao có khác biệt để người đọc quốc tế hiểu được logic kế toán.
  5. Kiểm toán: kiểm toán viên kiểm tra các điều chỉnh, đánh giá tính hợp lý của giả định và đưa ra ý kiến.

Mỗi bước nên có hồ sơ lưu trữ để kiểm toán viên và công ty mẹ có thể đối chiếu lại khi cần.

Nhóm người cùng xem biểu đồ và báo cáo tài chính trên bàn trong buổi đối chiếu IFRS

Quy trình thực hiện tại DAVA

  1. Tiếp nhận yêu cầu và xác định mục đích: nộp công ty mẹ, vay vốn ngân hàng, hay chuẩn bị huy động vốn.
  2. Khảo sát tài liệu, trao đổi với kế toán trưởng về chính sách hiện hành và các giao dịch lớn.
  3. Lập kế hoạch công việc, thống nhất phạm vi, thời gian dự kiến và báo phí.
  4. Thực hiện chuyển đổi, đối chiếu số liệu và hoàn thiện thuyết minh.
  5. Kiểm toán, phát hành báo cáo và trao đổi kết quả với ban lãnh đạo và công ty mẹ.

Thời gian thực hiện

Thời gian phụ thuộc vào quy mô doanh nghiệp, số lượng giao dịch, chất lượng sổ sách và tốc độ cung cấp tài liệu. Doanh nghiệp có sổ sách rõ ràng và chính sách kế toán ổn định thường thực hiện nhanh hơn. Nếu có thời hạn cụ thể từ công ty mẹ, nên thống nhất lịch làm việc ngay từ đầu để tránh phải làm lại số liệu.

Lỗi thường gặp khi chuyển đổi

Có ba lỗi xuất hiện khá thường xuyên: chính sách kế toán thay đổi giữa các kỳ mà không có lý do rõ ràng, sổ đăng ký hợp đồng thuê hoặc hợp đồng khách hàng chưa đầy đủ, và bảng đối chiếu có điều chỉnh nhưng thiếu chứng từ hỗ trợ. Mỗi lỗi đều có thể tránh được bằng một lịch điều chỉnh rõ ràng và hồ sơ đi kèm từng bút toán.

Hồ sơ cần chuẩn bị

  • Báo cáo tài chính đã lập theo VAS, kèm sổ cái và bảng cân đối số phát sinh.
  • Chính sách kế toán đang áp dụng và các thay đổi trong kỳ.
  • Hợp đồng với khách hàng lớn, hợp đồng thuê tài sản, khoản vay và các công cụ tài chính.
  • Thông tin về công ty mẹ, yêu cầu báo cáo nhóm và mẫu biểu mà công ty mẹ đã gửi.
  • Biên bản họp hội đồng thành viên hoặc đại hội cổ đông liên quan đến thay đổi vốn, nếu có.

Chi phí chuyển đổi và kiểm toán theo IFRS

Chi phí tuỳ tài sản, hồ sơ và mục đích; liên hệ DAVA để được báo giá chính xác, miễn phí tư vấn. Phạm vi công việc thường phụ thuộc vào số lượng công ty con, số lượng giao dịch, mức độ phức tạp của hợp đồng và yêu cầu báo cáo từ công ty mẹ.

Tình huống thường gặp

Một công ty con sản xuất có nhiều hợp đồng thuê nhà xưởng dài hạn thường phải xem lại cách ghi nhận nghĩa vụ thuê theo IFRS 16. Một công ty thương mại có doanh thu gắn với nhiều điều khoản giao hàng và nghiệm thu thường cần rà soát thời điểm ghi nhận doanh thu theo IFRS 15. Đây chỉ là tình huống minh hoạ để Quý khách hình dung công việc, không phải số liệu của khách hàng cụ thể.

Với doanh nghiệp đang vay vốn, ngân hàng có thể yêu cầu số liệu theo một bộ chuẩn nhất định. Trong trường hợp này, nên xác định rõ yêu cầu của ngân hàng trước khi bắt đầu chuyển đổi, để tránh phải làm hai lần.

Thực hiện ở đâu?

DAVA có văn phòng tại TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng, và có thể khảo sát tận nơi tại doanh nghiệp khi cần đối chiếu sổ sách, hợp đồng hoặc tài sản cố định.

Vì sao chọn DAVA?

DAVA có hơn 15 năm kinh nghiệm thẩm định giá bất động sản, doanh nghiệp và máy móc thiết bị, với đội ngũ thẩm định viên về giá được cấp phép. Chúng tôi cũng cung cấp dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính cho doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam. Hiểu rõ giá trị tài sản và cấu trúc tài chính giúp việc đối chiếu số liệu giữa VAS và IFRS rõ ràng hơn, đặc biệt với các khoản mục như tài sản cố định, hợp đồng thuê và công cụ tài chính.

Phòng họp có bàn chữ U và màn hình trình chiếu cho buổi trao đổi kiểm toán IFRS

Câu hỏi thường gặp

IFRS và VAS khác nhau điều gì quan trọng nhất?

Khác biệt nằm ở cách ghi nhận và trình bày một số khoản mục như doanh thu, thuê tài sản và công cụ tài chính. Mức độ khác biệt phụ thuộc vào từng doanh nghiệp.

Mọi doanh nghiệp FDI đều phải làm báo cáo IFRS mỗi năm không?

Không tự động. Yêu cầu thường đến từ công ty mẹ, ngân hàng, nhà đầu tư hoặc đối tác. Nên xác nhận yêu cầu và kỳ báo cáo trước khi bắt đầu.

Kiểm toán theo IFRS có khác kiểm toán báo cáo theo VAS không?

Kiểm toán viên vẫn đánh giá trên cơ sở bằng chứng đầy đủ và kiểm soát nội bộ. Điểm khác là phải kiểm tra tính đúng đắn của các điều chỉnh và thuyết minh theo IFRS.

Có cần số liệu so sánh của kỳ trước không?

Thông thường có, tuỳ yêu cầu của bên nhận báo cáo. Nên trao đổi sớm để chuẩn bị đúng số liệu.

Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì trước khi bắt đầu?

Chuẩn bị báo cáo VAS mới nhất, bảng cân đối số phát sinh, các hợp đồng lớn, chính sách kế toán và yêu cầu cụ thể của công ty mẹ.

Liên hệ DAVA để được tư vấn như thế nào?

Quý khách gửi mô tả ngắn về doanh nghiệp, mục đích và kỳ báo cáo qua hotline hoặc email. Chúng tôi sẽ trao đổi phạm vi công việc và gửi báo giá.

Kết luận

Chuyển đổi và kiểm toán theo IFRS không chỉ là thay đổi con số, mà là giải thích rõ logic kế toán cho người đọc quốc tế. Chuẩn bị sớm, xác định đúng yêu cầu của công ty mẹ và trao đổi rõ mục đích sẽ giúp quá trình thuận lợi hơn.

Liên hệ DAVA để được tư vấn chuyển đổi và kiểm toán theo IFRS

Hotline/Zalo: 0945 009 002 · 0906 915 002 · 028 6674 3333
Email: voan.sgg@gmail.com
Zalo OA: https://zalo.me/4259407728989141071

Từ khoá: chuyển đổi IFRS · kiểm toán IFRS · chuyển đổi báo cáo tài chính sang IFRS · kiểm toán theo IFRS · VAS sang IFRS · báo cáo tài chính IFRS Việt Nam

Bài viết liên quan

Xem tất cả
0%
ZaloGọi