Read this article in English

Các loại ý kiến kiểm toán và ý nghĩa với doanh nghiệp

Giải thích bốn loại ý kiến kiểm toán: chấp nhận toàn phần, ngoại trừ, trái ngược và từ chối đưa ra ý kiến, cùng ý nghĩa với ngân hàng, đối tác và doanh nghiệp.

Ngày đăng
Thời gian đọc
11 phút đọc

Các loại ý kiến kiểm toán là kết luận chính thức của kiểm toán viên về việc báo cáo tài chính có được lập và trình bày trung thực, hợp lý hay không. Quý khách sẽ gặp bốn dạng: chấp nhận toàn phần, ngoại trừ, trái ngược và từ chối đưa ra ý kiến. Ba dạng sau được gọi chung là ý kiến không chấp nhận toàn phần. Bài viết này giải thích từng loại, khi nào xuất hiện và doanh nghiệp nên làm gì khi nhận được.

Nhóm người xem biểu đồ và báo cáo số liệu khi đọc ý kiến kiểm toán

Ý kiến kiểm toán là gì và vì sao cần đọc kỹ?

Báo cáo kiểm toán gồm nhiều phần, nhưng phần quan trọng nhất là đoạn nêu ý kiến. Đoạn này cho ngân hàng, cơ quan thuế, nhà đầu tư và đối tác biết mức độ tin cậy của báo cáo tài chính. Vì vậy Quý khách không nên chỉ nhìn vào dòng "đã được kiểm toán", mà cần đọc cả loại ý kiến và phần giải thích đi kèm.

Ý kiến kiểm toán không phải là điểm số đạt hay không đạt. Đó là cách kiểm toán viên mô tả mức độ phù hợp giữa báo cáo tài chính và khuôn khổ lập báo cáo đang áp dụng, dựa trên bằng chứng đã thu thập được trong cuộc kiểm toán.

Bốn loại ý kiến kiểm toán

Loại ý kiếnKhi nào xuất hiệnÝ nghĩa với doanh nghiệp
Chấp nhận toàn phầnBáo cáo được trình bày trung thực, hợp lý trên các khía cạnh trọng yếuKhông có điều chỉnh cần lưu ý; thường đủ để nộp hồ sơ và làm việc với ngân hàng, cơ quan thuế
Ngoại trừCó sai sót hoặc giới hạn về bằng chứng, ảnh hưởng trọng yếu nhưng không lan toả khắp báo cáoCần đọc phần cơ sở ý kiến để biết khoản mục nào bị nêu và vì sao
Trái ngượcSai sót vừa trọng yếu vừa lan toảBáo cáo không phản ánh trung thực tình hình tài chính ở mức đáng kể; cần trao đổi trực tiếp với kiểm toán viên
Từ chối đưa ra ý kiếnKhông thu thập đủ bằng chứng, hoặc giới hạn phạm vi quá lớn để kết luậnBáo cáo không đưa ra kết luận; thường gây khó khăn khi làm thủ tục với bên ngoài

Ý kiến chấp nhận toàn phần

Đây là ý kiến không có điều chỉnh. Kiểm toán viên kết luận báo cáo tài chính phù hợp với khuôn khổ lập báo cáo đang áp dụng và không phát hiện sai sót trọng yếu chưa được điều chỉnh. Doanh nghiệp thường mong đợi kết quả này, nhưng cần hiểu đúng: ý kiến này không phải là bảo đảm tuyệt đối rằng không có sai sót nhỏ nào.

Ý kiến ngoại trừ

Ý kiến ngoại trừ được đưa ra khi kiểm toán viên kết luận có sai sót, hoặc giới hạn về bằng chứng, ảnh hưởng trọng yếu đến một hoặc một số khoản mục, nhưng không ảnh hưởng toàn bộ báo cáo. Đây là dạng cần đọc kỹ nhất, vì thường liên quan đến một khoản mục cụ thể mà doanh nghiệp có thể giải trình hoặc điều chỉnh ở kỳ sau.

Ý kiến trái ngược

Ý kiến trái ngược cho biết sai sót vừa trọng yếu vừa lan toả, khiến báo cáo không còn phản ánh trung thực tình hình tài chính ở mức đáng kể. Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, đây là một trong ba dạng ý kiến không chấp nhận toàn phần. Doanh nghiệp nhận được ý kiến này cần làm việc trực tiếp với kiểm toán viên để hiểu nguyên nhân và hướng xử lý.

Từ chối đưa ra ý kiến

Trong trường hợp này kiểm toán viên không thể đưa ra kết luận, vì không thu thập đủ bằng chứng hoặc giới hạn phạm vi kiểm toán quá lớn. Đây không phải là kết luận rằng báo cáo sai, mà là kết luận rằng chưa đủ cơ sở để kết luận. Nguyên nhân thường gặp là hồ sơ thiếu, sổ sách chưa đầy đủ hoặc không tiếp cận được tài liệu quan trọng. Quý khách có thể tham khảo checklist chuẩn bị hồ sơ trước khi kiểm toán báo cáo tài chính để tránh tình trạng này.

Cơ sở đưa ra ý kiến: bằng chứng, trọng yếu và lan toả

Việc chọn loại ý kiến dựa trên ba yếu tố chính. Thứ nhất là bằng chứng kiểm toán có đủ và phù hợp hay không. Thứ hai là sai lệch có trọng yếu hay không, tức là có đủ lớn để làm thay đổi quyết định của người sử dụng báo cáo. Thứ ba là ảnh hưởng có lan toả hay chỉ giới hạn ở một khoản mục.

  • Bằng chứng đầy đủ, sai sót không trọng yếu: thường là ý kiến chấp nhận toàn phần.
  • Sai sót trọng yếu nhưng không lan toả: thường là ý kiến ngoại trừ.
  • Sai sót vừa trọng yếu vừa lan toả: thường là ý kiến trái ngược.
  • Không đủ bằng chứng để kết luận, ảnh hưởng có thể lớn: có thể là từ chối đưa ra ý kiến.

Mức trọng yếu do kiểm toán viên xác định theo tình hình cụ thể của từng doanh nghiệp. Không có một con số áp dụng chung cho mọi công ty, vì vậy cùng một khoản chênh lệch có thể trọng yếu với doanh nghiệp này nhưng không trọng yếu với doanh nghiệp khác.

Tay cầm cân với xấp tiền và bóng đèn, minh hoạ cân nhắc trọng yếu khi đưa ra ý kiến

Ý nghĩa đối với ngân hàng, đối tác và công ty mẹ

Ngân hàng thường xem ý kiến kiểm toán khi xét hồ sơ vay vốn. Đối tác thương mại và nhà đầu tư dựa vào ý kiến này để đánh giá rủi ro trước khi ký hợp đồng. Với công ty có vốn nước ngoài, báo cáo kiểm toán còn được dùng trong gói báo cáo gửi công ty mẹ, nên cần đọc cùng phần cơ sở ý kiến và phần thuyết minh liên quan.

Một ý kiến không chấp nhận toàn phần không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không được làm việc với các đối tác. Tuy nhiên, bên nhận báo cáo thường sẽ hỏi thêm, nên doanh nghiệp nên chuẩn bị sẵn lời giải thích và kế hoạch xử lý trước khi nộp hồ sơ.

Doanh nghiệp nên làm gì khi nhận ý kiến ngoại trừ hoặc trái ngược?

  1. Đọc kỹ đoạn cơ sở ý kiến để biết khoản mục nào bị nêu và vì sao.
  2. Trao đổi trực tiếp với kiểm toán viên về bằng chứng đã có và hướng điều chỉnh.
  3. Rà soát sổ sách, chứng từ liên quan để bổ sung hồ sơ hoặc giải trình.
  4. Xác định xem sai sót thuộc kỳ này hay kỳ trước, và có cần điều chỉnh hồi tố không.
  5. Lập kế hoạch khắc phục cho kỳ kế toán tiếp theo, kèm theo kiểm soát nội bộ phù hợp.
  6. Thông báo cho các bên liên quan như ngân hàng hoặc công ty mẹ về nội dung và hướng xử lý.

Quy trình kiểm toán tại DAVA

  1. Tiếp nhận báo cáo tài chính và hồ sơ liên quan, trao đổi về mục đích sử dụng báo cáo.
  2. Đánh giá rủi ro và lập kế hoạch kiểm toán phù hợp với quy mô doanh nghiệp.
  3. Thu thập bằng chứng, đối chiếu sổ sách và chứng từ.
  4. Trao đổi các vấn đề phát sinh với ban lãnh đạo trước khi phát hành báo cáo.
  5. Phát hành báo cáo kiểm toán với đoạn ý kiến và cơ sở ý kiến rõ ràng.

Thời gian và hồ sơ cần chuẩn bị

Thời gian kiểm toán phụ thuộc quy mô, số lượng giao dịch và mức độ đầy đủ của hồ sơ. Doanh nghiệp chuẩn bị đủ chứng từ ngay từ đầu thường rút ngắn được thời gian trao đổi. Hồ sơ thường cần có:

  • Báo cáo tài chính và thuyết minh đã lập
  • Sổ cái, bảng cân đối phát sinh và sổ chi tiết các khoản mục chính
  • Hợp đồng, hoá đơn và chứng từ ngân hàng cho các giao dịch trọng yếu
  • Biên bản họp hội đồng thành viên hoặc đại hội cổ đông liên quan
  • Thông tin về các sự kiện phát sinh sau ngày lập báo cáo, nếu có

Chi phí kiểm toán

Chi phí kiểm toán tuỳ quy mô, hồ sơ và phạm vi công việc. Liên hệ DAVA để được báo giá chính xác, miễn phí tư vấn. Quý khách có thể tham khảo thêm phí kiểm toán báo cáo tài chính.

Tình huống thường gặp

Hồ sơ đầu kỳ chưa đầy đủ

Khi sổ sách đầu kỳ thiếu chứng từ, kiểm toán viên có thể không thu thập đủ bằng chứng cho một số số dư. Cách làm là bổ sung chứng từ sớm và thống nhất phạm vi kiểm toán với kiểm toán viên ngay từ đầu.

Khoản phải thu lâu năm chưa được đối chiếu

Khoản phải thu không có biên bản đối chiếu hoặc không có khả năng thu hồi rõ ràng thường là điểm cần giải trình. Doanh nghiệp nên có biên bản đối chiếu công nợ và kế hoạch xử lý cụ thể.

Báo cáo song ngữ gửi công ty mẹ

Công ty có vốn nước ngoài thường cần cơ sở ý kiến được giải thích rõ bằng tiếng Anh. DAVA có thể hỗ trợ trao đổi và chuẩn bị hồ sơ song ngữ, tuỳ phạm vi công việc.

Thực hiện ở đâu?

DAVA có văn phòng tại TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng. Công việc kiểm toán thường được thực hiện tại trụ sở hoặc nơi lưu giữ sổ sách của doanh nghiệp, và có thể trao đổi từ xa với phần hồ sơ đã số hoá.

Phòng họp với bàn hình chữ U và màn hình trình chiếu, trao đổi về ý kiến kiểm toán

Vì sao chọn DAVA?

DAVA (Định giá AV) thuộc Công ty TNHH Hãng Định Giá và Kiểm Toán Châu Á (AAVC). Đội ngũ của DAVA có hơn 15 năm thẩm định giá bất động sản, doanh nghiệp và máy móc thiết bị, và đã từng làm việc với toà án, cơ quan nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp. Khi một vấn đề kiểm toán liên quan đến giá trị tài sản, DAVA có thể đối chiếu từ cả góc nhìn thẩm định giá.

Câu hỏi thường gặp

Ý kiến chấp nhận toàn phần có nghĩa là báo cáo không có sai sót nào không?

Không. Ý kiến này cho biết không phát hiện sai sót trọng yếu chưa được điều chỉnh, dựa trên bằng chứng đã thu thập. Kiểm toán không phải là bảo đảm tuyệt đối.

Ý kiến ngoại trừ có ảnh hưởng gì đến doanh nghiệp?

Ảnh hưởng phụ thuộc vào khoản mục bị nêu và người nhận báo cáo. Ngân hàng hoặc công ty mẹ thường yêu cầu giải thích thêm, nên doanh nghiệp cần chuẩn bị lời giải trình sớm.

Doanh nghiệp có thể phản hồi khi nhận ý kiến ngoại trừ không?

Có. Doanh nghiệp có thể cung cấp thêm bằng chứng, trao đổi về cách đánh giá và đề nghị điều chỉnh nếu có căn cứ. Kết quả cuối cùng vẫn do kiểm toán viên quyết định dựa trên bằng chứng.

Ý kiến trái ngược và từ chối đưa ra ý kiến khác nhau ở đâu?

Ý kiến trái ngược cho rằng báo cáo có sai sót vừa trọng yếu vừa lan toả. Từ chối đưa ra ý kiến nghĩa là kiểm toán viên không đủ cơ sở để kết luận, không khẳng định báo cáo sai.

Chi phí kiểm toán có phụ thuộc vào loại ý kiến không?

Chi phí chủ yếu phụ thuộc quy mô, hồ sơ và phạm vi công việc. Quý khách nên liên hệ DAVA để được báo giá cụ thể cho trường hợp của mình.

Có thể đổi công ty kiểm toán khi đã nhận ý kiến không chấp nhận toàn phần không?

Doanh nghiệp có quyền lựa chọn đơn vị kiểm toán theo quy định. Khi chuyển đơn vị, cần bàn giao hồ sơ kỳ trước và trao đổi về các số dư đầu kỳ để công việc không bị gián đoạn.

Kết luận

Các loại ý kiến kiểm toán cho biết mức độ tin cậy của báo cáo tài chính. Chấp nhận toàn phần là kết quả không có điều chỉnh; ngoại trừ, trái ngược và từ chối đưa ra ý kiến đều cần được đọc kỹ cùng phần cơ sở ý kiến. Nếu còn điều chưa rõ, Quý khách nên trao đổi trực tiếp với kiểm toán viên và liên hệ DAVA để được tư vấn.

Cần trao đổi về ý kiến kiểm toán hoặc kiểm toán báo cáo tài chính? Liên hệ DAVA:

Từ khoá: các loại ý kiến kiểm toán · ý kiến kiểm toán ngoại trừ · ý kiến kiểm toán trái ngược · từ chối đưa ra ý kiến · ý kiến chấp nhận toàn phần · kiểm toán báo cáo tài chính · DAVA

Bài viết liên quan

Xem tất cả
0%
ZaloGọi